Allah ile evren aynı şey olabilir mi (panteizm)?
💡 Allah'ın varlığını ve doğasını sorgulamak, insanlığın en eski ve en derin düşüncesidir. Bu soruyu sormak — merakın, dürüstlüğün ve ciddi düşünmenin işareti.
İslam’da Allah, evrenin kendisi değildir; evren yaratılmıştır, Allah yaratandır.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Şimdi başlamak için geç mi?
Hayır. Şimdi, en doğru zamandır. Çünkü yarın garanti değil. Şimdi başlamak, imanın en güzel ispatıdır: “Ya Rabbi, dönüyorum.”
Allah neden görünmez?
Görmek; ışık, mesafe, yön, göz gibi fiziksel şartlara bağlıdır. Allah cisim/madde olmadığı için, “görülmek” gibi maddi bir kategoriye sokulamaz. Ayrıca imtihan mantığında “zorlayıcı kesinlik” yerine “ikna edici açıklık” vardır; güneşi gözle görürsün ama aklı görmezsin—yine de aklın varlığına delillerle inanırsın.
Evren ezeli olabilir mi?
“Ezeli” demek “başlangıcı olmayan” demektir. Değişen, parçalı ve sınırlı bir şeyin ezelî olması felsefî açıdan zorlanır: çünkü değişim, “önce-sonra”yı ve dolayısıyla zamanı gerektirir; zaman ise evrenle birlikte düşünüldüğünde “evrenin ezelîliği” ayrı bir yük taşır. Ayrıca ezelî kabul etsen bile şu soru kalır: “Neden bu evren var ve neden bu yasalarla var?”—yani nihai açıklama hâlâ istenir.